Vuurwerk: zo help je je dier de jaarwisseling door

Rond de jaarwisseling klinkt er dagenlang vuurwerk. Veel honden en katten vinden dat spannend of ronduit eng, en dat is geen aanstellerij: het LICG omschrijft de angst voor harde geluiden als een natuurlijke angst die direct te maken heeft met overlevingsdrang. Een dier dat wegkruipt voor een knal doet precies wat het hoort te doen.

Het zijn bovendien niet alleen de knallen. Ook sissen, fluiten en andere hoge tonen kunnen voor dieren gevaar betekenen, en daar komen lichtflitsen, trillingen en de geur van kruitdamp bij. Je dier krijgt dus vier soorten prikkels tegelijk, uit een richting die het niet kan voorspellen.

Zo herken je angst

Bij honden zie je vaak trillen, wegkruipen of juist wegrennen, hijgen, ineengedoken zitten, de staart laag en de oren naar achteren, onrustig heen en weer lopen of blaffen. Bij katten let je op grote pupillen, een snellere ademhaling, oren meer opzij of naar achteren, meer miauwen of juist stiller zijn dan normaal, en alles scherp in de gaten houden.

Wat je vooraf kunt regelen

• Richt een veilige plek in waar je dier zich kan terugtrekken, en doe dat ruim van tevoren zodat die plek al vertrouwd is als het nodig is.
• Houd je kat de dagen voor oud en nieuw binnen. Er wordt dan al veel afgestoken.
• Houd je hond in die dagen buiten aan de lijn. Een onverwachte knal is genoeg om hem te laten wegrennen.
• Controleer of de chipgegevens van je dier nog kloppen. Rond de jaarwisseling raken de meeste dieren zoek.
• Heb je een jong dier dat nog geen vuurwerk heeft meegemaakt, begin dan maanden van tevoren met wennen. Speel geluidsopnames heel zacht af terwijl je speelt of iets lekkers geeft, en bouw het volume langzaam op. Ga je te snel, dan wordt de angst juist erger; laat je daarom begeleiden.

Tijdens de jaarwisseling

• Laat je dier niet alleen.
• Sluit ramen, ventilatieopeningen en gordijnen. Dat dempt het geluid en houdt de lichtflitsen buiten.
• Zet de radio of televisie aan om de knallen te maskeren.
• Bied afleiding: een voerpuzzel, kauwmateriaal voor de hond, spel voor de kat.
• Laat je hond uit op een rustige plek voordat het vuurwerk begint.
• Blijf zelf rustig en wees er gewoon voor je dier. Troosten maakt de angst niet erger; wegsturen wel.

Wat je vooral niet doet

Straf je dier nooit voor een angstige reactie. Angst is geen ongehoorzaamheid, en straf maakt het dier banger voor de situatie én voor jou. Geef ook nooit medicijnen die voor mensen bedoeld zijn. En let op: sommige kalmerende middelen maken een dier juist gevoeliger voor geluid in plaats van rustiger. Welk middel wel of niet passend is, bepaalt je dierenarts.

Waarom je het niet moet laten sudderen

Er zit een risico in dat vaak wordt onderschat: de angst kan generaliseren. Een dier dat elk jaar in paniek raakt, kan uiteindelijk ook schrikken van veel zachtere geluiden, zoals een dichtslaand keukenkastje of een autoportier. Wat begon als vuurwerkangst wordt dan een dier dat nergens meer rust heeft.

Raakt je dier ieder jaar in paniek, accepteer dat dan niet als iets wat er nu eenmaal bij hoort. Bespreek het ruim voor december met je dierenarts, en vraag zo nodig om een gedragsdeskundige. Voor gewenning aan geluid is de opbouw en de timing bepalend, en dat is precies waar begeleiding het verschil maakt.

Dit artikel is algemene informatie en geen diagnose. Bij ernstige angst is je dierenarts het startpunt.